Een relatief kleine school, met een grote circulaire impact: door zorgvuldig te oogsten kregen materialen een nieuwe bestemming en werd 36,6 ton CO₂-uitstoot vermeden.

Basisschool Het Talent in Mookhoek moest worden ontmanteld. A.M. de Koning Sloop- en Grondwerken werkt standaard met een quickscan van herbruikbare materialen en voert sloopprojecten waar mogelijk circulair uit. Binnen de ketensamenwerking is besloten om bij dit project verder te gaan: de gebruikelijke quickscan werd verbreed naar een gezamenlijke materialeninventarisatie, met als doel meer materialen hoogwaardig te behouden en opnieuw in te zetten.

De samenwerking draaide daarbij niet alleen om materiaal. De betrokken partijen wilden ook kennis en ervaring delen, elkaar inspireren en in de praktijk leren wat wel en niet werkt bij circulair slopen. Daarmee sloot het project direct aan op de werkwijze van Circulair ZHD: leren door doen, kansen voor hergebruik zichtbaar maken en partijen in de keten met elkaar verbinden.

De circulaire sloop leverde aantoonbare milieu-impact op. In de eindanalyse is een CO₂-emissiereductie van 36.595,88 kilogram berekend. Dat is 84% van het vooraf vastgestelde reductiepotentieel van 43.613,79 kilogram CO₂. Juist bij een gebouw van deze omvang laat dat zien hoeveel impact kan ontstaan wanneer materiaalstromen vroegtijdig in beeld worden gebracht en gericht een nieuwe bestemming krijgen.

De eindanalyse registreert in totaal 50,65 ton aan materiaalstromen. Onder meer houten balken, tegelbestrating, hekwerken, binnendeuren, sanitair, speeltoestellen, schuurtjes, fietsenstalling en dakpanprofielplaten konden worden behouden, verkocht, tijdelijk opgeslagen of direct opnieuw worden toegepast. Niet iedere stroom bleek haalbaar:

onder andere bakstenen, isolerend glas en plafondmaterialen konden niet of onvoldoende worden geoogst voor hergebruik.

De economische impact is binnen het project niet volledig als aparte businesscase bijgehouden. Uit de evaluatie blijkt wel dat zorgvuldig demonteren extra arbeidsuren vraagt en dat opslagkosten kunnen ontstaan wanneer een afnemer niet tijdig beschikbaar is. De belangrijkste waarde van dit project ligt daarom niet alleen in directe opbrengsten, maar ook in de vermeden milieu-impact en de kennis die is opgebouwd voor volgende projecten.

Begin met een goede inventarisatie

De materiaalinventarisatie gaf de sloper een duidelijke basis voor het sloop- en oogstplan. Door vooraf breder te kijken dan de standaard materiaalstromen worden meer kansen zichtbaar.

Reserveer tijd – in voorbereiding én uitvoering

Voorbereiding en afstemming vragen tijd, maar hetzelfde geldt voor het zorgvuldig oogsten zelf. Bij stenen en groot isolerend glas bleek de uitvoeringsplanning te krap om de beoogde hergebruikroute te realiseren.

Stem vroeg af met afnemers en ontwerpers

Niet ieder materiaal dat technisch herbruikbaar is, vindt automatisch op tijd een bestemming. Vroege afstemming met afnemers voorkomt onnodige arbeid en opslag. Betrek ook de architect van een vervolgproject vroeg, zodat geoogste materialen daadwerkelijk in een nieuw ontwerp kunnen worden meegenomen.

De ervaringen uit Mookhoek krijgen een vervolg in toekomstige circulaire projecten. De betrokken partijen nemen de geleerde lessen mee bij nieuwe sloop- en oogstopgaven. In praktische zin betekent dit dat bij volgende projecten eerder en breder naar herbruikbare materiaalstromen wordt gekeken en dat toepassingen zoals het opnieuw aanbieden van sanitair structureler kunnen worden meegenomen.

Ook voor de opdrachtgever werkt het project door. De gemeente Hoeksche Waard gebruikt de ervaring uit Mookhoek om circulair slopen verder te verankeren in de manier waarop zij met gemeentelijk vastgoed en duurzaam inkopen omgaat. Daarmee wordt een eenmalig project een bouwsteen voor een aanpak die vaker kan worden toegepast.